Mật ong rừng và những cú lừa ngọt ngào

Càng tìm hiểu sâu về mật ong, tôi càng thấy cái nghề này thú vị thật. Thú vị đến mức nhiều lúc nghĩ vui, chắc đổi tên sang Dương Ong cho hợp nghiệp. Vì càng đi nhiều, kiểm nghiệm nhiều, tiếp xúc với dân lấy ong, dân gom mật, dân bán mật, càng thấy thế giới mật ong nó phức tạp hơn người ta tưởng rất nhiều.
Nhiều anh em cứ mặc định tổ ong nguyên sáp to đùng, vàng óng, mật căng phồng là “mật rừng xịn”. Nhưng thực tế đôi khi thứ nhìn hoang dã nhất lại là thứ bị làm giả khéo nhất.
Có một chuyện rất buồn cười mà ít ai biết. Mấy ông đi lấy mật ong rừng thật về, sau khi quay hết mật, phần sáp ong cũ lại bán riêng với giá vài trăm nghìn một cân. Nhiều người tưởng sáp đó được mua về làm thuốc hay xuất khẩu sang Trung Quốc. Nhưng thực ra nhiều nơi chỉ việc cắt miếng sáp bỏ vào túi nilon, rồi đổ mật giả vào.
Sáp hút mật, căng phồng lên như tổ ong tự nhiên. Thế là thành “mật ong khoái nguyên tổ” nhìn đẹp mê hồn. Miếng to xếp trong xô, miếng nhỏ bỏ thùng xốp, nhìn qua đúng kiểu mới bê từ rừng về.
Kết quả là rất nhiều người bỏ cả đống tiền mua “mật ong rừng nguyên tổ”, nhưng thực chất vẫn là mật pha.
Khổ nhất là người tiêu dùng rất khó phân biệt. Vì mật ong rừng thật đôi khi lại không đẹp như tưởng tượng.
Một số loại mật rừng tự nhiên rất dễ kết tinh vì ong lấy mật từ các loại hoa giàu glucose. Nhưng khách hàng lại cứ nghĩ mật đóng đường là mật giả. Thế là nhiều người bán tìm cách xử lý cho mật không kết tinh nữa. Và từ lúc đó, mật thật bắt đầu biến thành mật giả.
Chưa hết. Mật ong rừng tự nhiên thường có độ ẩm rất cao, nhất là mùa mưa hoặc mùa hoa nhiều nước. Có loại độ ẩm lên tới hơn 30%, loãng như nước chè. Trong khi ong rừng lại làm tổ sâu trong núi, dân lấy ong không có máy lọc, máy hạ thủy phần hay hệ thống xử lý chuyên nghiệp như trại ong lớn.
Cho nên mật rất dễ lên men, đổi màu, thậm chí đen xì sau vài tháng. Để bảo quản đẹp hơn, bán dễ hơn, nhiều nơi lại pha thêm siro hoặc mật đường vào cho đặc và ổn định. Thế là thêm một lần nữa, mật thật bị biến thành mật giả.
Chính vì vậy mới có nghịch lý rất hài: nhiều khi thứ “mật ong rừng” bán đầy mạng thực chất chỉ còn một phần rất nhỏ là mật rừng thật.
Có những nơi vì mật rừng quá đắt, không cạnh tranh nổi với hàng pha nên họ trộn luôn 70-80% mật nuôi hoặc siro vào để hạ giá. Người mua thấy giá mềm, màu đẹp, mật đặc thì lại tưởng mình mua được hàng ngon.
Càng buồn cười hơn là đôi khi ngay cả mật cực kỳ chất lượng vẫn có thể bị hiểu lầm là “mật pha”.
Tôi từng có một mẫu kiểm nghiệm rất thú vị. Chỉ số C4 khoảng 2%. Nhiều người nghe tới C4 là hoảng, nghĩ ngay tới mật giả. Nhưng thực tế tiêu chuẩn mật ong nhập châu Âu cho phép chỉ số này dưới 7%.
Quan trọng hơn là các chỉ số protein và honey trong mẫu đó cực kỳ đẹp. Sau khi đối trừ chỉ còn 0,36%, tức gần như mật tự nhiên hoàn toàn.
Điều đó cho thấy trong 1kg mật chỉ có khoảng 20 gram là nguồn đường mía từ việc ong từng được cho ăn bổ sung vào mùa thiếu hoa. Tức lượng cực nhỏ, gần như không đáng kể.
Kiểu mật này dân trong nghề hay gọi vui là “mật ong đá”. Tức bà con vùng núi nuôi vài tổ ong quanh nhà, mùa đông cho ong ăn thêm chút đường để giữ đàn, tới mùa xuân ong lại tự bay đi lấy mật rừng làm tổ. Thành ra trong cả quá trình tạo mật vẫn có một phần rất nhỏ dấu vết từ đường nuôi ong.
Nhưng xét tổng thể thì đó vẫn là loại mật cực kỳ chất lượng, giàu dinh dưỡng và hoàn toàn khác xa loại siro pha hương liệu bán đầy thị trường.
Cho nên càng chơi mật ong lâu càng thấy một điều: nhìn bằng mắt gần như không đủ.
Tổ to chưa chắc xịn. Mật đặc chưa chắc thật. Mật không kết tinh chưa chắc ngon. Mà đôi khi thứ mật nhìn xấu xấu, hơi loãng, đóng đường lổn nhổn lại mới là thứ đáng tiền nhất.
Thế giới mật ong nhiều khi giống hệt thế giới con người.
Cái gì quá đẹp, quá hoàn hảo, quá đúng kỳ vọng… đôi khi lại đáng nghi nhất.
#phamngocduong #duongsam #matong #matongrung