Đông y điều trị viêm kết mạc mùa xuân

Trong Đông y, chứng viêm kết mạc có tên là "Thiên hành xích nhãn". Nguyên nhân chủ yếu do phong nhiệt và hỏa độc xâm phạm vào cơ thể, gây mất cân bằng Âm Dương khí huyết, làm rối loạn hoạt động của ngũ tạng lục phủ, chủ yếu là hai tạng Can và Phế, mà gây nên bệnh. Những người có thể chất thuộc loại hình "nhiệt thịnh", chủ yếu là Can nhiệt và Phế nhiệt, khi bị ngoại tà phong nhiệt và hỏa độc xâm phạm vào, rất dễ bị mắc bệnh này.

• 1. Bài thuốc trị viêm kết mạc mùa xuân
• 1.1 Viêm kết mạc mùa xuân thể bệnh nhẹ
• 1.2 Thể bệnh nặng
• 2. Trà - dược thiện hỗ trợ điều trị viêm kết mạc

Biểu hiện của bệnh là cảm giác ngứa, cộm (như có cát bụi bay vào mắt); mắt sưng đỏ do bị sung huyết, đau nhức, sợ ánh sáng... Bệnh có thể phát trước ở một bên hoặc là cả hai mắt đồng thời. Một số trường hợp mi mắt sưng tấy, dử mắt ra nhiều như mủ, hai mi mắt dính với nhau rất khó mở mắt.

Thể bệnh nhẹ, khoảng một tuần thì mắt hết sung huyết. Thể bệnh nặng kéo dài 2-3 tuần, nếu không điều trị triệt để có thể biến thành viêm kết mạc mạn tính, có thể xâm phạm đến giác mạc, ảnh hưởng đến thị lực...

1. Bài thuốc trị viêm kết mạc mùa xuân

1.1 Viêm kết mạc mùa xuân thể bệnh nhẹ

- Biểu hiện: Bệnh nhân thấy ngứa mắt, cộm, lòng trắng chuyển màu hung sau đó đỏ tươi, kèm theo đau đầu, đau mắt, chói sợ ánh sáng, nhiều nước mắt, dử đặc.

- Bài thuốc "Tẩy can tán": Cam thảo 06 gam, đại hoàng 10 gam, khương hoạt 12 gam, phòng phong 12 gam, xuyên khung 12 gam, chi tử 12 gam, đương quy 16 gam.

- Cách dùng: Cam thảo chích (cam thảo tẩm mật sao vàng). Các vị sao giòn tán mịn, ngày uống 3 lần, mỗi lần 12 g, uống với nước hãm bạc hà.

- Kết hợp châm cứu các huyệt: Châm tả hợp cốc, khúc trì, tình minh, ế phong, phong trì.

1.2 Thể bệnh nặng

- Biểu hiện: Bệnh nhân ngoài những triệu chứng như thể nhẹ, hai mắt sưng to nhanh, đau nhức, cộm, nước mắt nước mũi chảy ra nhiều, sợ lạnh, phát sốt, nằm ngồi không yên.

- Bài thuốc "Bát chính tán": Cam thảo 06 gam, đại hoàng 10 gam, mộc thông 12 gam, xa tiền tử 12 gam, cù mạch 12 gam, biển súc 12 gam, hoạt thạch 12 gam, sơn chi 12 gam.

- Cách dùng: Cam thảo chích (cam thảo tẩm mật sao vàng), đại hoàng hơ nóng. Các vị sao giòn tán bột. Ngày uống 3 lần, mỗi lần dùng 15 - 20 gam sắc với nước đăng tâm thảo.

- Kết hợp châm cứu các huyệt: Châm tả hợp cốc, khúc trì, tình minh, ế phong, phong trì.

2. Trà - dược thiện hỗ trợ điều trị viêm kết mạc

Trà lá dâu: Trà búp 3-5g, lá dâu tằm tươi 20g (khô 10g), cúc hoa 16g, cam thảo 6g; sắc nước uống thay trà; dùng liên tục 7 ngày (1 liệu trình).

Trà kim ngân hoa: Kim ngân hoa 16g, bạc hà 6g; hãm nước sôi, uống thay trà, liên tục 7 ngày.

Trà hoa cúc: Cúc hoa 12g, trà búp 6g; hãm nước sôi uống thay nước trà, liên tục 7 ngày.

Trà mướp đắng: Trà búp 5g, mướp đắng tươi 50g (khô 20g); hãm nước sôi uống thay trà, liên tục 7 ngày.

Trà mã thầy: Củ mã thầy 80g, mía tươi 60g; mã thầy và mía gọt, róc bỏ vỏ, rửa sạch, thái nhỏ, thêm một lượng nước thích hợp; sắc nước uống thay trà trong ngày, mỗi ngày dùng 1 thang, liên tục trong 7 ngày.
Trứng gà luộc: Trứng gà 2 quả, lá hoặc búp chè tươi 20g, 2 thứ rửa sạch, cho vào nồi, đổ ngập nước, luộc đến khi trứng chín thì vớt trứng ra, bóc bỏ vỏ, cho vào nồi đun sôi lại là được; chia ăn trong ngày, mỗi lần 1 quả, liên tục 3-5 ngày.

Cháo ngó sen: Ngó sen tươi 60g, đậu xanh 30g, rau sam 20g, tâm sen 6g, cúc hoa 10g, gạo tẻ 60g; thêm một lượng nước thích hợp, nấu thành cháo, chia ăn trong ngày; ăn nóng, liên tục 5-7 ngày.

Gan lợn xào huyền sâm: Gan lợn 500g, huyền sâm 15g, thêm mỡ, hành, gừng, tương, đường, rượu trắng, bột mì - mỗi thứ một lượng thích hợp; gan lợn rửa sạch, cùng với huyền sâm cho vào nồi nấu trong 1 giờ, vớt gan ra, thái nhỏ, chế biến với mắm muối, gia vị thành món xào, làm thức ăn trong các bữa cơm hàng ngày, liên tục 3-5 ngày.

TS. BS. Trần Xuân Nguyên