CÁC HUYỆT CẤM CHÂM
- Thứ bảy - 12/09/2026 02:58
- In ra
- Đóng cửa sổ này
I. NHỮNG HUYỆT CẤM CHÂM ( trích trong Châm cứu Đại thành, Dương Kế Châu)
Não hộ, Tín hộ với Thần đình
Ngọc chẩm, Lạc khước, đến Thừa linh
Lư tức, Giác tôn, Thừa khấp huyệt
Thần đạo, Linh đài, Chiên trung linh
Thủy phân, Thần khuyết, Hội âm thượng
Hoành cốt, Khí xung, chớ dụng châm
Cơ môn, Thừa cân, Thủ ngũ lý
Tam dương lạc huyệt với Thanh linh
Đàn bà có thai cấm Hợp cốc
Cùng với Tam âm giao chớ châm
Thạch môn châm cứu đều kiêng kỵ
Đàn bà chọn đời chẳng sản sanh
Ngoài ra Vân môn và Cưu vĩ
Khuyết bồn, Chủ khách ( Khách, chủ nhân) chớ châm sâu
Kiên tỉnh nếu sâu cũng xỉu té
Mau bổ Tam lý ( Túc) sẽ tỉnh mau
Châm trúng 5 tạng, mật đều chết
Xung dương ra máu sống không lâu
Hải tuyền, Quyền liêu, Nhũ đầu Thượng
Xương sống trúng tủy biến thành gù
Ngư tế ở tay, trong nách, háng
Bánh chè gần hội với thần kinh
Ở dưới nách, háng đều 3 tấc
Quầng mắt, khớp xương, thảy cấm châm
II.CẤM KỴ TRONG CHÂM ( Giáp ất kinh, Quyển thượng, từ tr 451-458)
-Nếu châm trúng Tâm, chứng trạng bệnh biến là ợ hơi, chết trong 1 ngày
Châm trúng Phế, đặc điểm chứng trạng là ho, chết trong 3 ngày
Châm trúng Can tạng, đặc điểm chứng trạng là ngáp không thôi, chết trong 5 ngày
Châm trúng Tỳ tạng, người bệnh nuốt nước bọt liền liền, chết trong 15 ngày
Châm trúng Thận tạng, chứng trạng hắt xì hơi, chết trong 3 ngày
Châm trúng Đởm, người bệnh ói mửa, tử vong trong 1 ngày
Châm trúng Hoành cách mạc, người bệnh ắt chết trong 1 năm…
-Châm chích huyệt vùng khớp xương đầu gối, thủ pháp không thích đáng dẫn đến khớp xương tích dịch, thì trở thành chân thọt.
Châm chích du huyệt dưới lưỡi, châm quá sau lỡ tổn thương huyết mạch, huyết ra không cầm có thể khiến người bệnh không nói được.
Châm chích huyệt gần cột sống, nếu quá sâu làm thương đến tủy xương có thể gây ra gù lưng.
-Châm chích huyệt Ủy trung, lỡ tổn thương huyết mạch cục bộ khiến người ngã té.
Châm chích huyệt Khí xung, lỡ làm thương huyết mạch vùng sâu, khiến huyết tích tụ ở cục bộ tại chỗ có thể dẫn tới vùng háng sưng trướng
Huyệt Thần đình cấm châm chích
Huyệt Thượng quan cấm châm sâu vào, châm sâu có thể gây cho người bệnh điếc tai
Huyệt Lư tức châm không thể để ra huyết nhiều
Huyệt Nhân nghinh khi châm sâu có thể gây cho người bệnh tử vong
Vân môn không thể châm sâu, châm sâu khiến khí cơ của con người nghịch lên trên mà thành nấc cụt không thể ăn thức ăn.
Huyệt Thần khuyết cấm châm chích
Huyệt Phục thỏ không thể châm sâu
Tam dương lạc cấm châm chích
Huyệt Phục lưu khi châm chích không thể cho ra huyết quá nhiều
Huyệt Thừa cân cấm châm chích
Huyệt Nhiên cốc khi châm chích không thể để ra huyết quá nhiều
Huyệt Nhũ trung cấm châm chích
Huyệt Cưu vĩ cấm châm chích
-Về tư thế: Khi châm huyệt Thượng quan, cần cho người bệnh há miệng mà không thể ngậm miệng lại; châm chích huyệt Hạ quan, nên ngậm miệng mà không thể há miệng; châm huyệt Độc tỵ, cần cho người bệnh co gối lại mà không thể duỗi chân ra, châm huyệt Nội quan, nên duỗi cánh tay mà không thể co lại ( GAK, Q Thượng, tr 509)
III. MÂU THUẪN giữa kỹ thuật “chôn chỉ, găm kim” ( để kích thích liên tục và lâu dài) trên cơ thể người bệnh do Tiền nhân sáng tác, với Kinh điển của Cổ nhân… khiến kẻ Hậu bối chẳng biết đường nào mà lần:
-Hoàng Đế hỏi rằng: Châm chích có thể giết chết người sống, không thể cứu sống người chết sao?
Kỳ Bá trả lời rằng: Châm chích chữa bệnh không thích đáng, xác thực có thể chữa chết người sống…Vật chất tinh vi của cơm nước là cơ sở vật chất mà con người dựa vào để sống. Cơm nước đi vào cơ thể, trước tiên thụ nạp từ Vị, sau đó hóa thành vật chất tinh vi, như khí, huyết…thông qua kinh lạc phân tán đến các bộ vị của cơ thể con người. Mà kinh tuy là đại lạc của ngũ tạng lục phủ, nếu như dùng nhiều phép tả thì sẽ hao tổn khí huyết, khiến chính khí vọng tuyệt.
Nếu áp dụng phép tả nghinh mà đoạt chi tả huyệt Ngũ lý của Thủ dương minh đại trường kinh, thì sẽ khiến tạng khí vận hành đến giữa đường mà ngưng…Nếu liên tục 5 lần dùng phép tả nghinh mà đoạt chi, thì sẽ khiến chân khí của một tạng tiết tận. Nếu dùng liên tục 25 lần thì du khí của ngũ tạng sẽ cạn kiệt…Cho nên nói: Du huyệt là bộ vị quan trọng về truyền rót tinh khí của tạng phủ, nếu châm chích bậy, châm cạn thì hại đến trễ, người bệnh vừa về đến trong nhà thì tử vong, châm sâu thì hại đến nhanh, người bệnh chết ngay tại nơi khám bệnh.
Hoàng Đế nói rằng: Xin đem những điều này lưu truyền lại cho đời sau, xem là điều cấm kỵ về châm chích. ( Trích Giáp ất kinh Quyển 5, tr 458-459)
-Yếu điểm về chữa trị bằng châm cứu, tốt nhất là chọn dụng cụ châm chích hợp với người bệnh hoặc yêu cầu của bệnh tật.
Nếu bộ vị bệnh biến ở cạn mà châm chích quá sâu, thì sẽ thổn thương đến cơ bắp tốt lành vùng trong, dẫn đến nhọt sưng trên da; nếu bộ vị bệnh biến tương đối sâu nhưng châm chích quá cạn, không những không thể trừ khử bệnh tà ngược lại khiến tà khí nghẽn ở vùng trong quá lâu mà gây ra nhọt mủ độc to.
Bệnh nhỏ nhẹ ít hoặc trẻ con mắc bệnh, dùng kim lớn, thì sẽ khiến nguyên khí theo kim tiết ra ngoài hoặc bị tổn thương, từ đó bệnh tình nặng thêm; ngược lại, nếu bệnh tương đối nặng hoặc là người bệnh là thanh tráng niên, dùng kim nhỏ chữa trị, thì tà khí không thể bị loại trừ, cũng sẽ dẫn tới hiệu quả xấu.
Bệnh nặng tương đối sâu hặc người thanh tráng niên mắc bệnh, nên dùng kim lớn để tả bệnh tà; Bệnh nhẹ tương đối cạn hoặc người bệnh là trẻ con hoặc tuổi già cơ thể yếu, nên dùng kim bé nhỏ, để tránh làm tổn thương chính khí.( Giáp ất kinh, Quyển 5, tr 468)
Não hộ, Tín hộ với Thần đình
Ngọc chẩm, Lạc khước, đến Thừa linh
Lư tức, Giác tôn, Thừa khấp huyệt
Thần đạo, Linh đài, Chiên trung linh
Thủy phân, Thần khuyết, Hội âm thượng
Hoành cốt, Khí xung, chớ dụng châm
Cơ môn, Thừa cân, Thủ ngũ lý
Tam dương lạc huyệt với Thanh linh
Đàn bà có thai cấm Hợp cốc
Cùng với Tam âm giao chớ châm
Thạch môn châm cứu đều kiêng kỵ
Đàn bà chọn đời chẳng sản sanh
Ngoài ra Vân môn và Cưu vĩ
Khuyết bồn, Chủ khách ( Khách, chủ nhân) chớ châm sâu
Kiên tỉnh nếu sâu cũng xỉu té
Mau bổ Tam lý ( Túc) sẽ tỉnh mau
Châm trúng 5 tạng, mật đều chết
Xung dương ra máu sống không lâu
Hải tuyền, Quyền liêu, Nhũ đầu Thượng
Xương sống trúng tủy biến thành gù
Ngư tế ở tay, trong nách, háng
Bánh chè gần hội với thần kinh
Ở dưới nách, háng đều 3 tấc
Quầng mắt, khớp xương, thảy cấm châm
II.CẤM KỴ TRONG CHÂM ( Giáp ất kinh, Quyển thượng, từ tr 451-458)
-Nếu châm trúng Tâm, chứng trạng bệnh biến là ợ hơi, chết trong 1 ngày
Châm trúng Phế, đặc điểm chứng trạng là ho, chết trong 3 ngày
Châm trúng Can tạng, đặc điểm chứng trạng là ngáp không thôi, chết trong 5 ngày
Châm trúng Tỳ tạng, người bệnh nuốt nước bọt liền liền, chết trong 15 ngày
Châm trúng Thận tạng, chứng trạng hắt xì hơi, chết trong 3 ngày
Châm trúng Đởm, người bệnh ói mửa, tử vong trong 1 ngày
Châm trúng Hoành cách mạc, người bệnh ắt chết trong 1 năm…
-Châm chích huyệt vùng khớp xương đầu gối, thủ pháp không thích đáng dẫn đến khớp xương tích dịch, thì trở thành chân thọt.
Châm chích du huyệt dưới lưỡi, châm quá sau lỡ tổn thương huyết mạch, huyết ra không cầm có thể khiến người bệnh không nói được.
Châm chích huyệt gần cột sống, nếu quá sâu làm thương đến tủy xương có thể gây ra gù lưng.
-Châm chích huyệt Ủy trung, lỡ tổn thương huyết mạch cục bộ khiến người ngã té.
Châm chích huyệt Khí xung, lỡ làm thương huyết mạch vùng sâu, khiến huyết tích tụ ở cục bộ tại chỗ có thể dẫn tới vùng háng sưng trướng
Huyệt Thần đình cấm châm chích
Huyệt Thượng quan cấm châm sâu vào, châm sâu có thể gây cho người bệnh điếc tai
Huyệt Lư tức châm không thể để ra huyết nhiều
Huyệt Nhân nghinh khi châm sâu có thể gây cho người bệnh tử vong
Vân môn không thể châm sâu, châm sâu khiến khí cơ của con người nghịch lên trên mà thành nấc cụt không thể ăn thức ăn.
Huyệt Thần khuyết cấm châm chích
Huyệt Phục thỏ không thể châm sâu
Tam dương lạc cấm châm chích
Huyệt Phục lưu khi châm chích không thể cho ra huyết quá nhiều
Huyệt Thừa cân cấm châm chích
Huyệt Nhiên cốc khi châm chích không thể để ra huyết quá nhiều
Huyệt Nhũ trung cấm châm chích
Huyệt Cưu vĩ cấm châm chích
-Về tư thế: Khi châm huyệt Thượng quan, cần cho người bệnh há miệng mà không thể ngậm miệng lại; châm chích huyệt Hạ quan, nên ngậm miệng mà không thể há miệng; châm huyệt Độc tỵ, cần cho người bệnh co gối lại mà không thể duỗi chân ra, châm huyệt Nội quan, nên duỗi cánh tay mà không thể co lại ( GAK, Q Thượng, tr 509)
III. MÂU THUẪN giữa kỹ thuật “chôn chỉ, găm kim” ( để kích thích liên tục và lâu dài) trên cơ thể người bệnh do Tiền nhân sáng tác, với Kinh điển của Cổ nhân… khiến kẻ Hậu bối chẳng biết đường nào mà lần:
-Hoàng Đế hỏi rằng: Châm chích có thể giết chết người sống, không thể cứu sống người chết sao?
Kỳ Bá trả lời rằng: Châm chích chữa bệnh không thích đáng, xác thực có thể chữa chết người sống…Vật chất tinh vi của cơm nước là cơ sở vật chất mà con người dựa vào để sống. Cơm nước đi vào cơ thể, trước tiên thụ nạp từ Vị, sau đó hóa thành vật chất tinh vi, như khí, huyết…thông qua kinh lạc phân tán đến các bộ vị của cơ thể con người. Mà kinh tuy là đại lạc của ngũ tạng lục phủ, nếu như dùng nhiều phép tả thì sẽ hao tổn khí huyết, khiến chính khí vọng tuyệt.
Nếu áp dụng phép tả nghinh mà đoạt chi tả huyệt Ngũ lý của Thủ dương minh đại trường kinh, thì sẽ khiến tạng khí vận hành đến giữa đường mà ngưng…Nếu liên tục 5 lần dùng phép tả nghinh mà đoạt chi, thì sẽ khiến chân khí của một tạng tiết tận. Nếu dùng liên tục 25 lần thì du khí của ngũ tạng sẽ cạn kiệt…Cho nên nói: Du huyệt là bộ vị quan trọng về truyền rót tinh khí của tạng phủ, nếu châm chích bậy, châm cạn thì hại đến trễ, người bệnh vừa về đến trong nhà thì tử vong, châm sâu thì hại đến nhanh, người bệnh chết ngay tại nơi khám bệnh.
Hoàng Đế nói rằng: Xin đem những điều này lưu truyền lại cho đời sau, xem là điều cấm kỵ về châm chích. ( Trích Giáp ất kinh Quyển 5, tr 458-459)
-Yếu điểm về chữa trị bằng châm cứu, tốt nhất là chọn dụng cụ châm chích hợp với người bệnh hoặc yêu cầu của bệnh tật.
Nếu bộ vị bệnh biến ở cạn mà châm chích quá sâu, thì sẽ thổn thương đến cơ bắp tốt lành vùng trong, dẫn đến nhọt sưng trên da; nếu bộ vị bệnh biến tương đối sâu nhưng châm chích quá cạn, không những không thể trừ khử bệnh tà ngược lại khiến tà khí nghẽn ở vùng trong quá lâu mà gây ra nhọt mủ độc to.
Bệnh nhỏ nhẹ ít hoặc trẻ con mắc bệnh, dùng kim lớn, thì sẽ khiến nguyên khí theo kim tiết ra ngoài hoặc bị tổn thương, từ đó bệnh tình nặng thêm; ngược lại, nếu bệnh tương đối nặng hoặc là người bệnh là thanh tráng niên, dùng kim nhỏ chữa trị, thì tà khí không thể bị loại trừ, cũng sẽ dẫn tới hiệu quả xấu.
Bệnh nặng tương đối sâu hặc người thanh tráng niên mắc bệnh, nên dùng kim lớn để tả bệnh tà; Bệnh nhẹ tương đối cạn hoặc người bệnh là trẻ con hoặc tuổi già cơ thể yếu, nên dùng kim bé nhỏ, để tránh làm tổn thương chính khí.( Giáp ất kinh, Quyển 5, tr 468)