Vì sao axit uric tăng dù ăn uống lành mạnh?

Nhiều người cho rằng axit uric cao chủ yếu do ăn nhiều thịt đỏ, hải sản hoặc uống nhiều rượu bia. Thực tế, axit uric là chất thải hình thành khi cơ thể phân hủy purin - các hợp chất có trong thực phẩm và cũng tồn tại tự nhiên trong tế bào. Bình thường thận sẽ lọc axit uric khỏi máu, đào thải qua nước tiểu. Nồng độ axit uric tăng khi sự cân bằng giữa quá trình tạo ra và đào thải bị rối loạn.

Trong một số trường hợp, axit uric tăng dù không thay đổi chế độ ăn, bởi tiêu thụ thực phẩm giàu purin chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng. Hiểu rõ các nguyên nhân tiềm ẩn giúp người bệnh kiểm soát tình trạng tốt hơn.

Cơ thể tự tạo ra axit uric

Cơ thể không chỉ nhận purin từ thực phẩm. Mỗi ngày, khi các tế bào cũ bị phân hủy, chất này cũng được giải phóng và chuyển hóa thành axit uric. Nếu cơ thể tạo ra nhiều axit uric hơn bình thường, nồng độ chất này trong máu vẫn có thể tăng dù chế độ ăn không thay đổi.

Quá trình tái tạo tế bào nhanh, nhiễm trùng, viêm hoặc căng thẳng thể chất mạnh có thể làm tăng sản xuất axit uric nội sinh. Vì vậy, chỉ số này có thể tăng sau khi bị bệnh, chấn thương hoặc tập luyện quá sức.

Mất nước ảnh hưởng đến chức năng thận

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua là mất nước. Ngay cả mất nước nhẹ cũng có thể tạm thời làm thay đổi cân bằng hóa học trong cơ thể. Khi cơ thể không được cung cấp đủ nước, thận khó lọc chất thải hiệu quả. Axit uric vì thế ở lại trong máu thay vì được đào thải qua nước tiểu. Vì vậy, nhiều người có thể bị tăng axit uric vào những ngày thời tiết nóng, sau các chuyến đi xa hoặc khi uống không đủ nước.

Một số loại thuốc

Một số thuốc thường dùng có thể ảnh hưởng đến khả năng đào thải axit uric của thận, chẳng hạn thuốc lợi tiểu dùng điều trị tăng huyết áp, thuốc tim mạch, thuốc điều trị bệnh mạn tính khi dùng lâu dài... Những thuốc này có thể làm giảm quá trình đào thải axit uric khiến chất này tích tụ trong máu theo thời gian. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ nếu nghi ngờ thuốc đang sử dụng làm tăng nồng độ chất thải này.

Sức khỏe thận đóng vai trò quan trọng

Thận là hệ thống lọc của cơ thể, loại bỏ khoảng 2/3 lượng axit uric được tạo ra mỗi ngày. Nếu chức năng thận suy giảm dù chỉ ở mức nhẹ, chất thải này cũng có thể tích tụ trong máu. Ngoài suy giảm chức năng thận, hội chứng chuyển hóa hoặc yếu tố di truyền cũng có thể khiến axit uric tăng đột ngột ngay cả khi chế độ ăn khá lành mạnh.

Căng thẳng chuyển hóa có thể gây tăng tạm thời

Những thay đổi đột ngột trong lối sống cũng có thể ảnh hưởng đến axit uric. Cơ thể có thể rơi vào trạng thái stress chuyển hóa trong các trường hợp như tập luyện quá sức, bệnh nặng hoặc nhiễm trùng, giảm cân quá nhanh, nhịn ăn hoặc bỏ bữa, căng thẳng tâm lý kéo dài... Trong các trường hợp này, cơ thể phân hủy mô và năng lượng nhanh hơn khiến purin bị phá vỡ nhiều hơn và tăng axit uric.

Bảo Bảo (Theo Times of India)