TRƯỚC KHI ĐỒNG Ý MỔ THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM, HÃY HỎI BÁC SĨ 6 CÂU NÀY

“Bác sĩ ơi, MRI của tôi thoát vị đĩa đệm khá nặng, có chèn ép thần kinh rồi thì phải mổ thôi đúng không?”
Nghe có vẻ rất hợp lý.
Nhưng trong bệnh lý thoát vị đĩa đệm, hình ảnh MRI “nặng” không đồng nghĩa với việc chắc chắn phải phẫu thuật.
Ngược lại, cũng có những trường hợp hình ảnh không quá ấn tượng nhưng bệnh nhân lại xuất hiện yếu chân, rối loạn vận động hoặc những dấu hiệu thần kinh khiến việc trì hoãn phẫu thuật có thể không còn phù hợp.
Vì vậy, trước khi quyết định mổ thoát vị đĩa đệm, người bệnh nên hỏi bác sĩ 6 câu này.
1. TRIỆU CHỨNG CỦA TÔI CÓ THỰC SỰ PHÙ HỢP VỚI VỊ TRÍ THOÁT VỊ TRÊN MRI KHÔNG?
Đây là câu đầu tiên cần hỏi.
Bởi MRI có thể cho thấy:
– phình đĩa đệm
– thoát vị đĩa đệm
– hẹp ống sống
– thoái hóa cột sống
– chèn ép rễ thần kinh
Nhưng không phải bất thường nào trên MRI cũng là nguyên nhân gây đau.
Ví dụ:
Thoát vị L4–L5 chèn ép rễ L5 có thể gây đau hoặc tê lan xuống mặt ngoài cẳng chân, mu bàn chân và có thể ảnh hưởng sức cơ của nhóm cơ do rễ L5 chi phối.
Thoát vị L5–S1 ảnh hưởng rễ S1 có thể gây đau lan mặt sau chân xuống bờ ngoài bàn chân, kèm thay đổi cảm giác, phản xạ hoặc sức cơ tương ứng.
Vì vậy, bác sĩ không nên “điều trị phim MRI”.
Điều cần điều trị là người bệnh, dựa trên sự phù hợp giữa triệu chứng, khám thần kinh và hình ảnh.
2. TÔI CÓ DẤU HIỆU NÀO KHIẾN PHẪU THUẬT TRỞ NÊN CẤP THIẾT KHÔNG?
Đây có lẽ là câu quan trọng nhất.
Phần lớn thoát vị đĩa đệm thắt lưng không phải cứ phát hiện là phải mổ ngay.
Nhưng có những dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá khẩn cấp, đặc biệt:
– rối loạn tiểu tiện hoặc đại tiện mới xuất hiện
– tê vùng tầng sinh môn, vùng “yên ngựa”
– yếu hoặc liệt chân tiến triển
– biểu hiện gợi ý hội chứng chùm đuôi ngựa
Đây không còn đơn thuần là câu chuyện “đau nhiều hay đau ít”.
Khi chức năng thần kinh đang bị đe dọa, thời điểm can thiệp có thể rất quan trọng.
3. TÔI ĐÃ ĐIỀU TRỊ BẢO TỒN ĐỦ CHƯA?
Nếu không có dấu hiệu cần phẫu thuật cấp cứu, hãy hỏi bác sĩ:
“Tôi còn cơ hội điều trị không phẫu thuật hay không?”
Tùy từng trường hợp, điều trị bảo tồn có thể bao gồm:
– điều chỉnh vận động và sinh hoạt
– thuốc khi có chỉ định
– vật lý trị liệu
– phục hồi chức năng
– tập vận động và tăng cường sức mạnh phù hợp
– giáo dục tư thế và cơ học cột sống
Ở một số bệnh nhân đau rễ thần kinh dai dẳng, bác sĩ có thể cân nhắc các biện pháp can thiệp giảm đau phù hợp sau khi đánh giá đầy đủ.
Điều quan trọng là:
Điều trị bảo tồn không có nghĩa là nằm bất động và uống thuốc kéo dài.
Một chương trình tốt phải hướng tới việc giúp người bệnh giảm đau, phục hồi vận động và quay trở lại sinh hoạt.
4. NẾU CHƯA MỔ NGAY, TÔI CÓ NGUY CƠ BỊ LIỆT KHÔNG?
Đây là nỗi sợ khiến rất nhiều bệnh nhân quyết định mổ rất nhanh.
Nhưng câu trả lời không thể chỉ dựa vào một dòng kết luận MRI có chữ:
“Thoát vị – chèn ép rễ thần kinh.”
Bác sĩ cần đánh giá:
– sức cơ
– cảm giác
– phản xạ
– khả năng đi lại
– diễn biến yếu cơ
– chức năng cơ tròn
– mức độ phù hợp giữa MRI và triệu chứng
Một bệnh nhân đau rất nhiều nhưng sức cơ còn tốt sẽ khác với một người đau không quá dữ dội nhưng bàn chân ngày càng yếu.
Đau nhiều chưa chắc đồng nghĩa tổn thương thần kinh nặng.
Và đau ít cũng không phải lúc nào cũng có nghĩa là an toàn.
5. NẾU MỔ, MỤC TIÊU CỦA CUỘC MỔ LÀ GÌ?
Hãy hỏi thật rõ:
“Mổ để giải quyết triệu chứng nào của tôi?”
Đau chân do chèn ép rễ?
Yếu chân?
Hẹp ống sống?
Hay chủ yếu là đau thắt lưng?
Đây là câu hỏi rất quan trọng bởi kỳ vọng sau phẫu thuật phải phù hợp với nguyên nhân gây triệu chứng.
Một cuộc mổ giải phóng chèn ép thần kinh không đồng nghĩa rằng mọi biểu hiện đau lưng do thoái hóa, yếu cơ, giảm vận động hay các nguyên nhân khác đều biến mất hoàn toàn.
Đừng chỉ hỏi: “Mổ có thành công không?”
Hãy hỏi:
“Triệu chứng nào có khả năng cải thiện sau cuộc mổ này?”
6. SAU MỔ TÔI CÓ CẦN PHỤC HỒI CHỨC NĂNG KHÔNG?
Câu trả lời trong nhiều trường hợp là: Có.
Phẫu thuật có thể giải quyết vấn đề cấu trúc và giải phóng chèn ép khi có chỉ định.
Nhưng phẫu thuật không tự động:
– phục hồi sức cơ đã suy giảm
– lấy lại khả năng vận động
– sửa những thói quen vận động không phù hợp
– phục hồi sức bền
– đưa người bệnh trở lại công việc và thể thao
Vì vậy, đừng chỉ hỏi:
“Mổ ở đâu?”
Hãy hỏi thêm:
“Sau mổ tôi sẽ được phục hồi như thế nào?”
Một kế hoạch điều trị tốt không kết thúc khi người bệnh rời khỏi phòng mổ.
Mục tiêu cuối cùng phải là phục hồi chức năng và trở lại cuộc sống bình thường một cách an toàn.
ĐIỀU BS CẢNH MUỐN NHẮN NHỦ
Thông điệp của bài viết này không phải:
“Thoát vị đĩa đệm thì đừng mổ.”
Điều đó không đúng.
Có những trường hợp điều trị bảo tồn rất hiệu quả và không cần phẫu thuật.
Có những trường hợp sau một thời gian điều trị bảo tồn phù hợp nhưng đau rễ thần kinh và hạn chế chức năng vẫn kéo dài, phẫu thuật có thể là lựa chọn hợp lý.
Và cũng có những trường hợp xuất hiện tổn thương thần kinh tiến triển hoặc hội chứng chùm đuôi ngựa, việc đánh giá phẫu thuật cần được thực hiện khẩn cấp.
Điều quan trọng không phải là “mổ hay không mổ”.
Mà là:
ĐÚNG NGƯỜI – ĐÚNG CHỈ ĐỊNH – ĐÚNG THỜI ĐIỂM.
Trước khi quyết định phẫu thuật thoát vị đĩa đệm, hãy nhớ 3 câu:
Triệu chứng của tôi có thực sự do khối thoát vị này gây ra không?
Tôi đã có dấu hiệu bắt buộc phải cân nhắc phẫu thuật khẩn cấp chưa?
Nếu mổ, cuộc mổ này sẽ giải quyết được vấn đề gì của tôi?
Một tấm phim MRI rất quan trọng.
Nhưng không nên quyết định một cuộc phẫu thuật chỉ bằng việc nhìn vào MRI.
Bs Cảnh
Hiểu đúng bệnh – điều trị đúng chỉ định – phục hồi đúng cách.