Y ĐỨC CỦA NGƯỜI THẦY THUỐC: BẢO MẬT THÔNG TIN VÀ NGHĨ CHO NGƯỜI KHÁC

Gần đây dư luận xôn xao về việc nam bác sĩ phát trực tiếp lên mạng xã hội-livestream khi đỡ đẻ cho sản phụ tại một bệnh viện phụ sản tại Hà Nội. Đáng nói rằng ban lãnh đạo của bệnh viện phản hồi rằng bệnh viện chưa có quy định cấm livestream, miễn sao bác sĩ không vi phạm pháp luật, không làm gì nhạy cảm về hình ảnh, tên tuổi bệnh nhân! Dư luận không khỏi bàng hoàng và bức xúc về ranh giới giữa minh bạch, giáo dục và sự tôn trọng quyền riêng tư của bệnh nhân.
Nhiều bình luận còn phản ánh thực tế các bác sĩ ngày nay tăng cường xây dựng kênh truyền thông riêng để livestream, quảng cáo, thậm chí quay video mỗi ngày về việc khám phụ khoa nam cho cháu bé 7-8 tuổi và quay gần hết hình ảnh!
Vì kinh doanh và kiếm tiền, những người bác sĩ/thầy thuốc này còn nghĩ đến y đức và trách nhiệm cơ bản mà nghề nghiệp họ yêu cầu không?
Hãy xem tiêu chuẩn của người xưa về vấn đề này như thế nào!
Tàu vạn tấn chìm do ‘khe hở’ trên miệng”, nghĩa là một câu nói mà ai đó vô tình buột miệng nói ra có thể gây ra tổn thất không thể vãn hồi. Người thầy thuốc chỉ với y đạo tinh thâm để trị bệnh cho người thì vẫn chưa đủ, còn cần phải biết người, biết tính, biết bệnh, biết tâm. Đôi khi chỉ một “sơ suất nhỏ” trong đối nhân xử thế cũng có thể tạo thành sai lầm lớn.
Tại các phòng khám, không hiếm những sự cố không bảo mật thông tin khiến bệnh nhân oán hận. Những bệnh nhân đến khám chữa bệnh lần đầu đều phải ký một cam kết có nội dung về bảo mật bệnh án của bệnh nhân, nếu chưa được sự đồng ý của bệnh nhân, bác sĩ sẽ tuyệt đối không tiết lộ bất cứ thông tin nào của người bệnh cho bất cứ cá nhân, đơn vị hay tổ chức nào. Đối với tình huống đặc biệt thì có ngoại lệ, đó là “nếu bệnh nhân có xu hướng tự tử hoặc coi thường mạng sống, không nghe lời khuyến cáo của bác sĩ, thì vì sự an toàn của bệnh nhân, bác sĩ có trách nhiệm thông báo cho người nhà hoặc cảnh sát địa phương”, đây là chức trách cơ bản của bác sĩ: chịu trách nhiệm đối với bệnh nhân và tính mạng của bệnh nhân.
“Lời thề Hippocrates” của Hippocrates, một y học gia người Hy Lạp được vinh dự gọi là “cha đẻ của y học” ở phương Tây (sống vào khoảng năm 460-377 trước Công nguyên) là một tác phẩm chuyên luận rất nổi tiếng về y đức trong lịch sử Tây y. Theo đó, “Lời thề Hippocrates” viết:
“Tôi sẽ coi các thầy học của tôi ngang hàng với các bậc thân sinh ra tôi. Tôi sẽ chia sẻ với các vị đó của cải của tôi, và khi cần tôi sẽ đáp ứng những nhu cầu của các vị đó. Tôi sẽ coi con của thầy như anh em ruột thịt của tôi, và nếu họ muốn học nghề y thì tôi sẽ dạy cho họ không lấy tiền công mà cũng không giấu nghề.”
“Tôi sẽ chỉ dẫn mọi chế độ có lợi cho người bệnh tùy theo khả năng và sự phán đoán của tôi, tôi sẽ tránh mọi điều xấu và bất công. Tôi sẽ không trao thuốc độc cho bất kỳ ai, kể cả khi họ yêu cầu và cũng không tự mình gợi ý cho họ.”
“Dù vào bất cứ nhà nào, tôi cũng chỉ vì lợi ích của người bệnh, tránh mọi hành vi xấu xa, cố ý và đồi bại nhất là tránh cám dỗ phụ nữ và thiếu niên tự do hay nô lệ.”
“Dù tôi có nhìn hoặc nghe thấy gì trong xã hội, trong và cả ngoài lúc hành nghề của tôi, tôi sẽ xin im lặng trước những điều không bao giờ cần để lộ ra và coi sự kín đáo trong trường hợp đó như một nghĩa vụ.”
“Lời thề Hippocrates” được giới y học các nước coi là tín điều, được coi là tiêu chuẩn đạo đức của y học phương Tây trong hơn 2000 năm qua.
Y đức là đạo đức nghề nghiệp!
Ở Trung Quốc cổ đại, yêu cầu về y đức cũng rất nghiêm khắc. Ngay từ thời Tây Chu, đã có quy chế đánh giá toàn diện đối với các thầy thuốc. Người thầy thuốc xưa chú trọng bảo mật thông tin của bệnh nhân qua việc: (1) Chỉ thăm khám riêng tư, không công khai bệnh tình, (2) Giữ bí mật về phương thuốc bí truyền, và (3) Coi bệnh nhân như người thân để bảo vệ danh dự.
-Thăm khám riêng tư: Việc xem mạch và chẩn đoán thường diễn ra kín đáo, chỉ có thầy thuốc và bệnh nhân (hoặc người nhà thân thiết), đảm bảo không ai biết về bệnh tình.
-Bảo mật phương thuốc: Các danh y thường không công khai rộng rãi phương thuốc "độc môn" hoặc cách chữa đặc biệt cho những căn bệnh nan y, chỉ truyền lại cho người đủ đức.
-Tâm thế chữa bệnh: Thầy thuốc xưa coi trọng việc thấu hiểu nỗi đau của bệnh nhân, lấy sự thiện lương làm gốc, từ đó tự khắc bảo mật thông tin để bảo vệ danh dự và tâm lý cho người bệnh.
Người thầy thuốc không chỉ chữa bệnh mà còn phải "nhân ái," coi bệnh tình của bệnh nhân là bí mật riêng tư, không được phép tiết lộ cho người ngoài, giống như giữ bí mật của chính mình. Như vậy, có thể thấy bảo mật thông tin riêng tư về bệnh nhân là một phần quan trọng của "nhân thuật," tạo dựng niềm tin tuyệt đối giữa thầy thuốc và người bệnh, điều người thầy thuốc xưa đặc biệt coi trọng!
Y học ngày nay có thể tự hào với máy móc và các phương pháp hội chẩn hiện đại, nhưng y đức căn bản của người thầy thuốc và sứ mệnh cứu giúp người thiêng liêng lại dần mai một...Mong rằng các y bác sĩ trẻ, giữa muôn vàn áp lực và bận rộn từ công việc và kế sinh nhai, vẫn luôn có thể lấy y đức - đạo đức làm gốc!