Ngải cứu – vị thuốc quen thuộc giúp giảm đau nhức xương khớp mùa lạnh

Mùa lạnh mang đến nỗi lo cho những người mắc chứng đau nhức xương khớp, đặc biệt là người cao tuổi. Để giảm cơn đau và cải thiện sức khỏe, ngải cứu là một trong những giải pháp tự nhiên hiệu quả. Với tính năng kháng viêm và giảm đau, ngải cứu không chỉ giúp xương khớp khỏe mạnh hơn mà còn hỗ trợ phục hồi nhanh chóng.

1. Vì sao mùa lạnh dễ gây đau nhức xương khớp?

BSNT. Phan Thị Bích Hằng, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội cho biết mùa đông thuộc hành Thủy, hàn khí thịnh, dễ xâm nhập vào cơ thể qua da, lỗ chân lông và hệ thống kinh lạc.

Khi hàn tà, thấp tà xâm nhập, khí huyết bị ứ trệ, sự vận hành trong kinh lạc không thông suốt, từ đó phát sinh các triệu chứng đau, tê, cứng khớp, nặng mình, đặc biệt thường gặp ở các khớp chịu lực như khớp gối, khớp vai, cổ tay và cột sống thắt lưng.

Những người cao tuổi, người có chính khí suy yếu, can thận hư, khí huyết lưu thông kém càng dễ bị đau nhức kéo dài khi thời tiết lạnh, mưa ẩm hoặc thay đổi đột ngột. Đây cũng là lý do vì sao nhiều bệnh nhân xương khớp thường "đau tăng khi trời trở lạnh".

2. Công dụng của ngải cứu

Ngải cứu (Artemisia vulgaris) có vị đắng, cay, tính ấm; quy vào kinh Can, Tỳ và Thận. Theo y học cổ truyền, ngải cứu có tác dụng ôn kinh tán hàn, trừ phong thấp; hoạt huyết, thông kinh lạc, giảm đau; đồng thời giúp làm ấm cơ thể, cải thiện lưu thông khí huyết.

Nhờ những đặc tính này, ngải cứu thường được sử dụng trong các bài thuốc, phương pháp dân gian nhằm hỗ trợ điều trị đau nhức xương khớp, đau mỏi do lạnh, đau lưng, mỏi gối, tê bì chân tay – những biểu hiện điển hình của chứng phong hàn thấp tý.

3. Cách dùng ngải cứu chữa đau nhức xương khớp mùa lạnh

3.1. Đắp ngải cứu rang muối: Đây là cách dùng đơn giản, hiệu quả, được nhiều người áp dụng.

Chuẩn bị: 1 nắm lá ngải cứu tươi, 1 bát muối hạt.

Cách làm: Rửa sạch ngải cứu, để ráo, cho vào chảo rang nóng cùng muối đến khi dậy mùi thơm.

Cách dùng: Cho hỗn hợp vào túi vải sạch, chườm lên vùng khớp đau khi còn ấm, mỗi lần 15–20 phút. Phương pháp này giúp làm ấm vùng khớp, thư giãn cơ, giảm đau và rất phù hợp với người bị đau nhức khi nhiễm lạnh, dầm mưa hoặc sau khi lao động nặng trong thời tiết giá rét.

3.2. Ngải cứu kết hợp gừng, rượu xoa bóp

Chuẩn bị: Ngải cứu tươi, gừng già, rượu trắng.

Cách làm: Giã nát ngải cứu và gừng, ngâm trong rượu khoảng 7–10 ngày.

Cách dùng: Lấy rượu thuốc xoa bóp, massage nhẹ nhàng vùng khớp đau 1–2 lần/ngày. Gừng có tính cay ấm, khi phối hợp với ngải cứu sẽ làm tăng tác dụng trừ hàn, thông kinh lạc, giảm đau, rất thích hợp sử dụng trong mùa lạnh hoặc những ngày thời tiết ẩm ướt.

3.3. Xông hơi bằng ngải cứu

Dùng ngải cứu tươi nấu nước xông, có thể phối hợp thêm lá lốt, sả, kinh giới. Xông toàn thân hoặc xông vùng khớp đau trong 10–15 phút. Phương pháp này giúp giải cảm hàn, làm ấm cơ thể, tăng lưu thông khí huyết, giảm đau nhức hiệu quả khi thời tiết lạnh ẩm.

3.4. Đắp cao ngải cứu

Bước 1: Làm sạch vị trí cần đắp cao, xoa bóp nhẹ nhàng để làm ấm vùng cần đắp.

Bước 2: Dùng thìa phết nhẹ nhàng cao ngải cứu lên vùng cần trị liệu, chú ý độ nóng để tránh bỏng da.

Bước 3: Chiếu đèn hồng ngoại để tăng tác dụng nhiệt, giúp cao thẩm thấu tốt hơn.

Bước 4: Bóc lớp cao và lau sạch vùng da bằng khăn ấm.

Tác dụng: Khi dùng ngoài dưới dạng cao, ngải cứu giúp tác động sâu tại chỗ, hỗ trợ làm thông kinh hoạt lạc, khu trừ hàn thấp, từ đó góp phần giảm đau nhức xương khớp.

Lưu ý khi sử dụng đèn hồng ngoại phải đảm bảo an toàn, phòng tránh bỏng da.

3.5. Món ăn bài thuốc từ ngải cứu

Không chỉ dùng ngoài, ngải cứu còn có thể sử dụng dưới dạng món ăn bài thuốc nhằm hỗ trợ xương khớp từ bên trong.

- Trứng gà rán ngải cứu

Thành phần: 1 nắm lá ngải cứu tươi (khoảng 20–30 g), 2 quả trứng gà, gia vị vừa đủ.

Cách làm: Ngải cứu rửa sạch, thái nhỏ; trộn đều với trứng gà và gia vị, rán chín vàng hai mặt.

Công dụng: Có tác dụng ôn kinh, hoạt huyết, giảm đau mỏi xương khớp, thích hợp với người đau nhức do lạnh, cơ thể hàn, mệt mỏi trong mùa đông.

- Canh ngải cứu nấu thịt nạc

Thành phần: Ngải cứu tươi 30 g, thịt nạc lợn 100 g, gia vị vừa đủ.

Cách làm: Thịt nạc thái mỏng, xào sơ với gia vị, thêm nước đun sôi rồi cho ngải cứu vào nấu chín, ăn nóng.

Công dụng: Giúp làm ấm cơ thể, trừ hàn thấp, cải thiện đau mỏi gối, đau lưng, phù hợp với người cao tuổi hoặc người có đau nhức xương khớp khi trời lạnh.

Các món ăn này nên dùng với lượng vừa phải, 1–2 lần/tuần trong mùa lạnh.

4. Lưu ý khi dùng ngải cứu chữa đau khớp

• Không dùng ngải cứu liên tục, liều cao trong thời gian dài.

• Người có cơ địa nhiệt, dễ nóng trong, táo bón cần thận trọng.

• Phụ nữ mang thai không tự ý dùng ngải cứu làm thuốc.

• Trường hợp đau khớp kéo dài, sưng nóng cần đi khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Hải Long