Tập thể dục mùa lạnh - con dao hai lưỡi

Tháng 1/2026, các tỉnh phía Bắc ghi nhận nhiều đợt không khí lạnh tăng cường, nhiều nơi chỉ còn khoảng 10–11°C, kèm gió mùa Đông Bắc và độ ẩm cao. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, khuyến cáo tập thể dục tốt cho sức khỏe, nhưng tập không đúng cách trong thời tiết lạnh tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại.

Khi chơi thể thao, cơ thể đổ mồ hôi, lớp mồ hôi trên da bị gió lạnh "hút" nhiệt rất nhanh, gây hiện tượng hạ thân nhiệt cục bộ. Tập luyện khiến nhịp thở tăng lên, thông khí phổi có thể gấp nhiều lần so với lúc nghỉ. Tập luyện trong điều kiện ô nhiễm nặng có thể kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, làm tăng nguy cơ mắc bệnh hô hấp như viêm phổi, phế quản, thậm chí đột quỵ, tăng huyết áp.

Khi gặp lạnh, phản xạ tự nhiên của cơ thể là co mạch ngoại vi – tức các mạch máu ở da, tay, chân co lại để dồn máu về tim, não và các cơ quan quan trọng, tăng nguy cơ đột quỵ, huyết áp. tim mạch...

Lạnh còn làm thay đổi tính chất của máu, làm máu "đặc" hơn. Cùng lúc, co mạch và dòng chảy không đều ở các đoạn mạch xơ vữa tạo điều kiện cho các cục huyết khối nhỏ hình thành và dễ "kẹt" ở các mạch nhỏ hơn. Khi các cục máu đông di chuyển lên não, chúng có thể gây đột quỵ thiếu máu cục bộ (tắc mạch máu não); nếu mắc vào mạch vành nuôi tim, sẽ gây nhồi máu cơ tim.

Thời tiết lạnh làm dẫn truyền thần kinh chậm hơn, cơ bắp và gân dây chằng kém đàn hồi, dịch khớp đặc lại, nguy cơ rách cơ, bong gân tăng lên. Nếu mặc quần áo sát da, có thể xảy ra hiệu ứng "lạnh bốc từ lưng, ngực" sẽ mạnh hơn, làm cơ thể run, mạch co lại, tim phải làm việc nhiều hơn để giữ ấm.

Nên giữ ấm trước khi ra ngoài vào mùa lạnh, phòng tránh đột quỵ, tăng huyết áp. Ảnh: Ahmedabad Mirror

Để đảm bảo an toàn, mọi người nên sàng lọc sức khỏe trước khi tập luyện. Nhóm nguy cơ cao gồm: nam trên 45 tuổi, nữ trên 55 tuổi, người bị tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc gia đình có người mắc đột quỵ, nhồi máu cơ tim cần thận trọng.

Giữ ấm cơ thể, mặc nhiều lớp áo, mặc áo ấm ngay sau khi kết thúc tập luyện. Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, uống đủ nước. Không uống rượu bia trước và sau khi vận động mạnh. Ưu tiên tập luyện ở sân có mái che, chắn gió. Theo dõi chỉ số chất lượng không khí trước khi tập.

Khi đang tập, trường hợp đột ngột chóng mặt, loạng choạng, bước không vững, yếu, tê, nói khó, nói ngọng... dừng tập, cho người bệnh nằm hoặc ngồi an toàn, gọi cấp cứu.

Thùy An