TIẾT LỘ TOÀN BỘ BÍ MẬT CHÂM CỨU: "KẺ PHẢN BỘI" LỚN NHẤT CỦA GIỚI ĐÔNG Y THỜI DÂN QUỐC

Lời dẫn: Tại sao kỹ thuật tốt thường khó lưu truyền?
Năm 1899, tại thị trấn Hoa Sĩ, Giang Âm, Giang Tô, một đứa trẻ sinh ra trong gia đình có truyền thống Đông y lâu đời. Gia đình đặt tên là Khải Đồng, tự Thu Ngô. Không ai ngờ rằng, người sau này đổi tên thành Thừa Đạm An lại trở thành một trong những "kẻ phản bội" lớn nhất của giới Đông y.
Từ "phản bội" ở đây không mang nghĩa tiêu cực. Nó ám chỉ việc ông đã làm một việc mà đồng nghiệp đương thời coi là "đại nghịch bất đạo": Tiết lộ toàn bộ bí mật của thuật châm cứu ra ngoài.
Để hiểu được sự "nổi loạn" của ông, trước tiên cần nhìn vào cục diện bế tắc của các kỹ nghệ Đông y truyền thống thời bấy giờ.
I. Khốn cảnh của người giữ nghề
Thừa Đạm An từ nhỏ đã theo cha là Thừa Nãi Doanh học y. Cha ông là một cao thủ chữa nhi khoa, chủng đậu, tinh thông ngoại khoa và châm cứu tại địa phương. Theo lý thường, y thuật gia truyền này sẽ ngày càng tinh túy qua các đời, đúng không?
Nhưng Thừa Đạm An phát hiện ra một sự thật đáng sợ: Những bản lĩnh mà cha ông nắm giữ đang dần thất truyền. Không phải vì cha không muốn dạy, mà là vì không thể dạy được.
Châm cứu truyền thống chú trọng vào cảm giác tay (thủ cảm), kinh nghiệm và "khẩu truyền tâm thụ" (truyền miệng, cảm nhận bằng tim). Cùng là châm vào huyệt Túc tam lý, nhưng châm sâu 3 phân hay 5 phân, góc độ vê kim bao nhiêu, thời gian lưu kim bao lâu... tất cả đều dựa vào việc sư phụ cầm tay chỉ việc cho đồ đệ, luyện tập từ năm này qua năm khác.
Vấn đề là, hiệu quả của cách dạy này quá thấp. Một sư phụ cả đời mang được mấy đồ đệ? Đồ đệ học thành tài rồi lại truyền được cho mấy người? Chẳng may sư phụ đi sớm, hoặc đồ đệ ngộ tính không đủ, một bộ tuyệt kỹ coi như chấm dứt.
Năm 1920, sau khi xuất sư, ông mở phòng khám riêng. Lúc này, ông đưa ra một quyết định hiếm thấy: Đi học Tây y tại Thượng Hải. Tại đây, ông học ngoại khoa và giải phẫu. Một truyền nhân Đông y chủ động học Tây y vào đầu thời Dân quốc là một tín hiệu cho thấy: Ông cảm thấy phương pháp truyền thống đang có vấn đề.
Cú sốc lớn nhất mà Tây y mang lại cho ông chính là: Sự tiêu chuẩn hóa. Cấu trúc giải phẫu cơ thể người là cố định, các bước phẫu thuật có thể viết thành sổ tay hướng dẫn, sinh viên cứ theo đó mà luyện là nắm vững. Hiệu suất truyền bá tri thức này cao hơn hẳn so với việc truyền thụ kiểu cũ của Đông y. Thừa Đạm An bắt đầu trăn trở: Liệu châm cứu có thể làm được như vậy không?
II. Tìm ra "Tri thức tối giản cần thiết"
Năm 1930, ông thành lập Nghiên cứu xã Châm cứu Trung Quốc. Ông đã làm một việc mang tính then chốt: Từ biển sách cổ châm cứu bao la, ông lọc ra một bộ châm pháp "phiên bản cực giản". Đó chính là "Thiên Tinh Thập Nhị Huyệt Trị Tạp Bệnh Ca" (Bài ca 12 huyệt Thiên Tinh chữa tạp bệnh).
Bộ huyệt này có 3 ưu điểm vượt trội:
* An toàn tuyệt đối: Toàn bộ 12 huyệt (Túc tam lý, Nội đình, Khúc trì, Hợp cốc, Ủy trung, Thừa sơn, Thái xung, Côn lôn, Hoàn khiêu, Dương lăng tuyền, Thông lý, Liệt khuyết) đều nằm ở tứ chi. Người mới bắt đầu dù châm sai cũng không chạm vào nội tạng.
* Độ phủ rộng: "360 huyệt không thoát khỏi 12 huyệt này". Từ đau đầu, sốt, đau lưng đến tiêu hóa kém, mất ngủ... đều có thể xử lý.
* Định vị đơn giản: Thừa Đạm An dùng phương pháp định vị giải phẫu thay cho cách đo "đồng thân thốn" huyền hồ. Ví dụ, tìm Túc tam lý thì cứ tìm xương chày và nhóm cơ, người chưa từng cầm kim cũng có thể xác định chính xác trong vài giờ.
III. "Tầm sư" tại Nhật Bản và sự phổ cập hóa
Năm 1934, Thừa Đạm An sang Nhật Bản khảo sát. Ông nhận thấy trường châm cứu Nhật Bản dạy học rất hệ thống: có thời khóa biểu, mô hình cơ thể người, tranh treo và thi cử tiêu chuẩn.
Khi về nước, ông sao chép mô hình này: mua mô hình, làm tranh treo, soạn giáo trình. Từ vài chục học viên ban đầu, sau vài năm đã lên đến hàng trăm người. Điều đặc biệt hơn, ông cổ xúy việc dùng ngón tay ấn huyệt hoặc cứu ngải thay cho châm kim để người bình thường cũng có thể tự làm.
Trong mắt giới Đông y bấy giờ, đây là hành động "khi sư diệt tổ". Châm cứu thần bí là nhờ ngưỡng cửa chuyên môn của "cây kim". Nay Thừa Đạm An bảo dùng ngón tay cũng được, ai cũng học được, vậy uy quyền của thầy thuốc ở đâu?
Nhưng Thừa Đạm An quan niệm rõ: Mục đích của kỹ thuật không phải để duy trì uy quyền, mà là để giải quyết vấn đề.
IV. Tại sao ngày nay chúng ta vẫn cần học điều này?
Thừa Đạm An qua đời năm 1957. Trước đó một năm, ông được bầu làm Ủy viên Học bộ Viện Khoa học Trung Quốc (nay là Viện sĩ) — người đầu tiên của giới Đông y nhận vinh dự này.
Điều ông mãn nguyện nhất cuối đời là thấy những người bình thường có thể tự chữa bệnh cho nhau: một phụ nữ nông thôn biết ấn huyệt Hợp cốc giúp chồng giảm đau răng; một giáo viên cứu Túc tam lý chữa khỏi bệnh dạ dày kinh niên...
"Thuật châm cứu vốn không khó học, cái hại nằm ở chỗ giữ kín không truyền (bí nhi bất tuyên)."
Ngày nay, học "12 huyệt Thiên Tinh" không phải để phục cổ, mà là để sở hữu một phương án quản lý sức khỏe chi phí thấp. Khi bí mật trở thành thường thức, sức mạnh thực sự mới được sinh ra.