Cú lừa “sâm Ngọc Linh hoang dã”: giá đội 40 lần từ biên giới

Chuyện này là của nhiều năm trước.
Hồi đó, tôi mua được vài kg một loại “sâm lạ” từ vùng núi Hà Giang. Nhìn rất đặc biệt, trước giờ chưa từng gặp.
Tôi nhai thử một miếng, vị hơi đắng nhẹ, sau đó ngọt hậu, khá dễ ăn. Linh cảm mách rằng đây không phải loại bình thường, nên tôi dành thời gian nghiên cứu khá kỹ.
Khi ấy, tôi từng đặt giả thiết: có thể nó là tổ tiên của tam thất bắc , loại đã được thuần hóa từ hàng trăm năm trước ở Trung Quốc và các vùng giáp biên. Củ có thể khác, nhưng hoa và quả thì gần như giống nhau.
Tôi từng tin rằng, đây là giống quý hiếm còn sót lại trong rừng già phía Bắc, bị bỏ quên qua nhiều thế hệ. Nếu đúng vậy, thì giá trị của nó không hề nhỏ.
Vì chưa rõ ràng, tôi không bán. Chỉ giữ lại ngâm rượu, thỉnh thoảng biếu anh em chơi sâm, và viết vài bài để đặt dấu hỏi.
Nhưng rồi có một điều khiến tôi phải dừng lại:
Nếu nó hiếm thật, tại sao trước đây không ai biết, mà đến lúc đó lại xuất hiện với số lượng lớn?
Sau này, rất nhiều đầu mối phía Bắc liên hệ chào hàng. Mỗi lần là vài yến, số lượng không hề nhỏ. Một thứ đã “hiếm” thì không thể có kiểu phân phối như vậy.
Từ đó, tôi bắt đầu nghi ngờ về nguồn gốc.
Nhờ các mối quan hệ bên Trung Quốc, câu trả lời dần rõ ràng:
Loại này bên đó gọi là “tam thất hoang Trung Quốc”, và họ phân ra nhiều loại khác nhau. Thứ tôi gặp chỉ là một trong số đó.
Điều khiến tôi giật mình là giá:
Lúc tôi mua khoảng 1,2 triệu/kg.
Giá bên Trung Quốc vào thời điểm đó khoảng 1,6 triệu/kg (quy đổi).
Nhưng khi về đến biên giới Việt Nam, giá đã bị đẩy lên 15-20 triệu/kg.
Và khi vào sâu thị trường, đặc biệt khu vực miền Trung, nó được “hô biến” thành “sâm Ngọc Linh hoang dã” với giá 40-60 triệu/kg.
Có nơi còn sẵn sàng “bao test”.
Vấn đề không chỉ là giá bị thổi lên, mà là nguồn gốc bị đánh tráo.
Tôi cũng nói thẳng:
Không phải ai bán cũng cố tình lừa. Nhiều người thực sự không biết. Ngay cả một số đầu mối ở biên giới phía Bắc cũng nghĩ đó là hàng rừng Việt Nam.
Chỉ một số ít người trực tiếp lấy hàng từ bên kia mới nắm rõ.
Hàng được đưa về, giao lại cho người dân tộc bán, rồi dần dần câu chuyện bị “nâng cấp” thành sâm quý hiếm trong nước.
Và thế là người Việt tin người Việt, mua của nhau… với một câu chuyện khác hẳn thực tế.
Tôi viết lại chuyện này để anh em chơi sâm, sưu tầm dược liệu có thêm góc nhìn.
Biết rõ rồi hãy mua, kẻo vô tình mua nhầm ,hoặc tệ hơn, lại trở thành người bán lại cho người khác trong khi chính mình cũng chưa hiểu rõ.
Và điều đáng suy nghĩ nhất:
Trong câu chuyện này, tôi không thấy dấu hiệu người Trung Quốc lừa người Việt.
Chỉ thấy người Việt đang tự thổi giá và lừa nhau là chính.